İspanya İç Savaşı

yasba

İspanya: İdeolojilerin Savaşı


Yirminci yüzyılda yaşanan iç savaşların coğrafi dağılımı bütün kıtaları kapsar. Ancak bu savaşların içinde, İspanyol İç Savaşı (1936-39) ayrı bir yere sahiptir. Yüzyılın bütün ideoloji ve siyasal doktrinlerinin hesaplaştığı bir arena olarak öne çıkan İspanya’da, İkinci Dünya Savaşı’nın küçük bir örneği (prelüdü) yaşanmıştır. Faşist İtalya ve Almanya zaman zaman savaş uçaklarını da kullanarak Cumhuriyet’e karşı savaşan Franco cephesini desteklemişler; Sovyet Rusya da taraftarlarına (PCE-İspanyol Komünist Partisi) silah ve para yardımı yapmış, kendi iç muhaliflerini tasfiye ettiği bu dönemde İspanya’daki muhalif grupları ajanları aracılığıyla engelleyerek, hattâ savaşın sonuna doğru fiilen ortadan kaldırarak minyatür bir iç savaş yürütmüştür. Dünyanın çeşitli yörelerinden gelen demokrat ve sosyalist aydınlar Uluslararası Tugaylar oluşturarak bu savaşa fiilen katılmışlardır. Silah kullanmayı cephede öğrenen bu orta yaşlı entellektüeller, Franco’nun Faslılardan oluşan ve genellikle kasatura ve el bombasıyla iş görmeye alışmış profesyonel birliklerine karşı kahramanca direnmişlerdir. Andre Malraux, Ernest Hemingway ve George Orwell gibi yazarlar bu savaşın tanıklarıdır.[2]
Kaynak: Wardom http://www.wardom.com.tr/showthread.php?t=106585

Bir yanda anarko-sendikalistlerin (CNT-FAI), sosyalistlerin (İspanyol İşçi Partisi-PSOE) Stalinistlerin (İspanyol Komünist Partisi-PCE), Trotskistlerin (Izquierda Communista) ve anti-Stalinist Marksistlerin (POUM); öte yanda, gelenekçi aşırı Katolik monarşistlerin (Karlist’ler), Katolik Kilisesi’nin (CEDA), faşist Falange Partisi’nin (ve onun küçük ortağı Jons’un -Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista) ve farklı Monarşist grupların siyasal programları, iç savaş koşullarında fiilen karşı karşıya gelmiş, Halk Cephesi kendi içinde (anarşistlerle komünistler- Sovyetiklerle anti-Stalinistler) daha küçük çaplı iç savaşlar yaşamıştır. [3]

İspanyol İç Savaşı on altıncı hattâ on dördüncü yüzyıldan beri var olan ve giderek olgunlaşan siyasal programların ve ideolojik görüşlerin, kısaca insanlığın gelecek arayışını esinleyen düşüncelerin, İkinci Dünya Savaşı öncesinde bütün dünyayı aydınlatarak son bir kez parlayıp alevlendiği büyük bir tarihsel olaydır.[4] Ardından koyu bir karanlığın gelmesi (Frankizm’in İspanya’ya hâkim olması, Nazilerin Avrupa’yı işgalleri, Rusya’da Stalinist otokrasinin güçlenmesi, 1939 Hitler-Stalin Paktı, Rus emekçi halkının Nazilere direniş sırasında verdiği büyük kayıplar ve savaş sonrasının Amerikan Barışı) İspanyol İç Savaşı sırasında yaşanan muazzam deneyimlerin (toprakta ve sanayide mülkiyet ilişkilerinin dönüştürülmesi, alternatif yerel yönetim deneyimleri, farklı siyasal örgütlenme ve eğitim yöntemleri) önemini azaltmaz. Bu deneyimler 1968’de yaşanan grevlerde, öğrenci hareketlerinde bir kez daha canlanmış ve büyük bir tarih laboratuvarı olarak önemini korumuştur.[5]

Bu savaşı, yirminci yüzyılın son büyük iç savaşı olan Yugoslavya iç savaşıyla kıyaslamak, insanlığın hayal gücünün, beklentilerinin ve yeni bir dünya tasavvurunun nereden nereye geldiğini görmek bakımından öğreticidir. Kıyaslama, iç savaşta taraf olan kuvvetlerin niteliği ve dış müdahalenin rolü bakımından yapılabilir.